<p><b>Тайлбар.&nbsp;</b></p><p><b><i>Хувьсгал </i>-</b> Аливаа тогтсон суурь харилцааг үндсээр нь богино хугацаанд эрс өөрчлөх нийгмийн үйл явц. Тогтсон засаглалын хэлбэр, тогтолцоог өөрчлөх шаардлага нь нийгэмд бүрэлдсэн нөхцөл байдлаас хамаардаг.&nbsp;</p><p><b>Мэдээлэл - 1.</b> &nbsp; <b>Английн хүчирхэгжил, Америкийн тусгаар тогтнолын дайн.</b></p><p>Англи улс 1585 онд хамгийн анхны колонио хатан хаан Елизабетад зориулан "Виржини" гэж нэрлэснээс хойш XVIII зууны сүүл хүртэл Атлантын далайн баруун эрэгт 13 колонитой болоод байв. Их Британи колоний өрсөлдөөнөөс Нидерланд, Испани, Португали, Францыг шахаж Энэтхэгт амжилт олов.XVIII зуунд Их Британи улс машинт үйлдвэрлэлд шилжиж, Лондонгийн зэрэгцээ Бирмингем, Ливерпуль зэрэг худалдаа, үйлдвэрийн шинэ хотууд үүсч, хүн ам нь 7 саяд хүрчээ. XVIII зуунд Британий Америк дахь колониудын оршин суугчид өөрсдөд нь халгаатай дүрэм журам, татварын тогтолцоог тэсвэрлэх аргагүй болж иржээ. Колонийн иргэд татвараа төлж чадахгүй байв. Улмаар Англичуудыг эсэргүүцсэн нууц бүлгүүд хүртэл байгуулагдах болжээ.&nbsp;</p><p><b>АНУ байгуулагдав.&nbsp;</b></p><p><b></b>Америкчуудын "Харгис хууль" гэж нэрлэх болсон залхаан цээрлүүлэх хуулийн Англи улс 1774 онд баталсан нь колониудыг тэмцэлд нэгдэхэд хүргэв. 1775 оноос умард Америкт тусгаар тогтнолын дайн эхлэв. 13 колонийн төлөөлөгчид нэгдэн Английн эсрэг тэмцэж байв. 1787 онд анхны үндсэн хуулиа баталж , Бүгд найрамдах засгийг тунхаглажээ. Жорж Вашингтон 1789 онд анхны Ерөнхийлөгчөөр сонгогдов. Конгресс нь Сенат ба төлөөлөгчийн танхмаас бүрдэж байв.</p><p><img width="811" height="129" class="img-responsive atto_image_button_text-bottom" alt="рр" src="@@PLUGINFILE@@/%D1%80%D1%80.png"></p><p><b>Мэдээлэл - 2. &nbsp; Францын хувьсгал.</b></p><p><b></b><b></b>XVI Людовик 1789 оны 5-р сарын 5-нд Ерөнхий штатыг зарлан хуралдуулав. Энэхүү Ерөнхий штатад гуравдугаар давхрааны төлөөлөгчид олон ороод байжээ. Ерөнхий штатад оролцсон төлөөлөгчид үндсэн хуультай болох тал дээр санал нэгдсэн боловч хаант ёс, язгууртнуудын эрх мэдлийн тал дээр санал зөрөлдөж байлаа. Тариачид хэмжээгүй эрхт хаант засгийг өөрчлөх санал гаргаж, 1789 оны 7 сарын 14-нд Францад үндсэн хуульт хаант засаг тогтов. Францын хувьсгалын гол ололт нь "Хүн ба иргэний эрхийн тунхаглал"-ыг батлан гаргасан явдал юм.</p><p><img width="677" height="250" class="img-responsive atto_image_button_text-bottom" alt="ооо" src="@@PLUGINFILE@@/%D1%80%D1%80%D1%80.png"></p><p><b>Мэдээлэл 3. &nbsp; </b><b>Латин Америк дахь тусгаар тогтнолын тэмцэл.</b></p><p><b></b>1818 онд Мексикт өрнөсөн үндэсний эрх чөлөөний тэмцлийг Мигель Идальго уидрдсан юм. Энэ бослого дарагдсан ч эрх чөлөөний төлөө тэмцлийг Хосе Морелос удирдан амжилтанд хүргэжээ. Мексик 1824 онд тусгаар тогтнолоо тунхаглав. Энэ үед колони орнуудад эзэн орноо эсэргүүцсэн тусгаар тогтнолын тэмцлүүд ээлж дараалан гарах болжээ. 1811 онд Венесуэл тусгаар тогтнолоо зарлав. Венесуэлийг чөлөөлөх тэмцлийг цэргийн жанжин Симон Боливар удирдан ихэд алдаршжээ. Ийнхүү Латин Америкийн орнууд тусгаар тогтнолоо ээлж дараалан олж авсан юм.</p><p><img width="500" height="136" class="img-responsive atto_image_button_text-bottom" alt="хххх" src="@@PLUGINFILE@@/%D1%85%D1%85%D1%85.png"></p><p><b>Өөрийгөө үнэлээрэй.</b></p><p><b>2. Түлхүүр үг бүрийг 2-3 өгүүлбэрээр тайлбарлаарай.</b></p><ul><li><div>Боолчлол</div></li><li><div>Эрх чөлөө</div></li><li><div>Хувьсгал</div></li><li><div>Тусгаар тогтнол</div></li></ul><p><b>3. Хувьсгалууд улс төр, оюун санааны амьдралд хэрхэн нөлөөлснийг тайлбарлаарай.</b></p><p><b>4. Хувьсгалын удирдагчид, түүхэн зүтгэлтнүүдийн талаар мэдээлэл цуглуулж, бусдадаа дамжуулаарай.&nbsp;</b></p><p><b><br></b></p><p><b>Оросын эзэнт гүрэн хүчирхэгжив</b></p><p><b>Үйлийг төлөвлөх, мэдээлэл цуглуулах</b></p><p>1721 онд I Петр өөрийгөө эзэн хаанаар өргөмжлөв. Тэрээр нийгмийн бүхий л хүрээг хамарсан шинэчлэл хийжээ. Колоничлолын бодлогоо Азов, Хар далай, Балтийн тэнгис, Сибирь рүү чиглүүлснээр үйлдвэрлэлийг өсгөж, төвлөрсөн байдлыг бататгаж, удирдлага зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх боломжтой гэж үзжээ. I Петр аж үйлдвэрийн хөгжилд анхааран тусалж, хөнгөлөлт олгодог болов. Ялангуяа гадаадаас оруулах зүйлүүдийг дотооддоо боловсруулахад их анхаарав. Улмаар мануфактурын тоо 100 илүүд хүрч, төмөрлөгийн үйлдвэрлэл хөгжиж, Урал, Петербург зэрэг үйлдвэрийн томоохон төвүүд бий болов. Орос, Австритай хамтран 1735-1739 онд Турктэй дайтав. 1759 онд Оросын арми Пруссийн армийг бут цохиж, Польшид нөлөөгөө тогтоов. Хатан хаан II Екатерина 1780 онд зэвсэгт төвийг сахих холбоо байгуулсан нь Америкийн колонийн дайнд Англи ялагдахад нөлөө үзүүлжээ.&nbsp;</p><p><b>1. I Петр хааны шинэчлэлт нь Орос улсыг эрс өөрчилсний шалтгаан юунд байв?</b></p><p><b>Үр дүнг нэгтгэх, танилцуулах</b></p><p><b>Их гүрнүүд хүчирхэгжин мандсан түүхийг нэгтгэн дүгнээрэй.</b></p><p><img width="957" height="200" class="img-responsive atto_image_button_text-bottom" alt="өөө" src="@@PLUGINFILE@@/%D3%A9%D3%A9%D3%A9.png">&nbsp;</p><p><b><br></b></p><p><b></b><br></p>