<p><span><span><b>1. Эртний Шүмэр</b></span></span></p><p><br></p><p><img src="https://image.slidesharecdn.com/sumeriansculture-140413104519-phpapp01/95/-8-638.jpg?cb=1397385954" alt="Ð¥Ð¾Ð»Ð±Ð¾Ð¾ÑÐ¾Ð¹ ÐÑÑÐ°Ð³"><br></p><p><img src="https://image.slidesharecdn.com/sumeriansculture-140413104519-phpapp01/95/-5-638.jpg?cb=1397385954" alt="Ð¥Ð¾Ð»Ð±Ð¾Ð¾ÑÐ¾Ð¹ ÐÑÑÐ°Ð³"><br></p><p><img src="https://image.slidesharecdn.com/sumeriansculture-140413104519-phpapp01/95/-3-638.jpg?cb=1397385954" alt="Ð¥Ð¾Ð»Ð±Ð¾Ð¾ÑÐ¾Ð¹ ÐÑÑÐ°Ð³"><br></p><p><br></p><p><b>2. Эртний Вавилон</b></p><p><b><b>Вавилон</b>&nbsp;(<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D0%B8_%D1%85%D1%8D%D0%BB" title="Англи хэл">англ</a>ршин байсан газар юм.&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D0%B3%D1%80" title="Тигр">Тигр</a>&nbsp;болон&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%B2%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%82" title="Евфрат">Евфрат</a>&nbsp;мөрний хооронд орших үр шимт хөрс бүхий уг нутагт энд тэндгүй шавар тоосгон балгасууд үзэгдэх нь Вавилоны соёлын үлдэц аж. Түүхэнд өгүүлснээр эртний Вавилон жижигхэн суурин байснаа МЭӨ3000 жилийн үед товойн гарч иржээ. Хот цэцэглэн хөгжихийн хэрээр алдар суу нь түгэх болж, улмаар анхны Вавилон улс бий болжээ. МЭӨ2300 оны орчмоос Вавилон нь “Ариун хот” хэмээн шүтэгдэх болсон бөгөөд уг хотод байсан гэх&nbsp;<b><a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D2%AF%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D1%82_%D1%86%D1%8D%D1%86%D1%8D%D1%80%D0%BB%D1%8D%D0%B3" title="Семирамисийн дүүжинт цэцэрлэг">Семирамисийн дүүжинт цэцэрлэг</a></b>&nbsp;нь&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%94%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD_7_%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B8%D0%B3" title="Эртний Дэлхийн 7 гайхамшиг">Эртний Дэлхийн 7 гайхамшигт</a>&nbsp;багтдаг билээ. Вавилон гэх нэр нь эртний&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BA%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Аккади (ийм хуудас байхгүй)">Аккадийн</a>&nbsp;<b>Babilu</b>&nbsp;(<b>bāb-ilû</b>&nbsp;буюу Бурхдын хаалга) хэмээх үгнээс гаралтай грек дуудлагатай үг гэж үздэг. Мөн&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8" title="Библи">Библид</a>&nbsp;өөрөөр тайлбарласан байдаг.<br></b></p><p><b><img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Hammurabi%27s_Babylonia_1.svg/200px-Hammurabi%27s_Babylonia_1.svg.png" alt="Ð¥Ð¾Ð»Ð±Ð¾Ð¾ÑÐ¾Ð¹ ÐÑÑÐ°Ð³"><br></b></p><p><b><br></b></p><p><b>3. Ассир</b></p><p><b><h1 id="firstHeading" lang="mn">Месопотам</h1><div id="bodyContent"><div id="mw-content-text" lang="mn" dir="ltr"><div><div><div><a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mesopotamia.PNG"><img alt="" src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Mesopotamia.PNG/220px-Mesopotamia.PNG" decoding="async" width="220" height="178" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Mesopotamia.PNG/330px-Mesopotamia.PNG 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Mesopotamia.PNG/440px-Mesopotamia.PNG 2x" data-file-width="450" data-file-height="364"></a><div><div><a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mesopotamia.PNG" title="Томруулах"></a></div>Эртний Месопотамийн газрын зураг</div></div></div><p>Эртний хоёр мөрний газар нутаг (<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D0%B3%D1%80_%D0%BC%D3%A9%D1%80%D3%A9%D0%BD" title="Тигр мөрөн">Тигр</a>,&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%B2%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%BC%D3%A9%D1%80%D3%A9%D0%BD" title="Евфрат мөрөн">Евфрат мөрөн</a>) буюу одоогийн&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BA" title="Ирак">Ирак</a>,&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8" title="Сири">Сири</a>&nbsp;улсын нутаг болох&nbsp;<b>Месопотам</b>ид (<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D1%8D%D0%BB" title="Грек хэл">гре.</a><span lang="gr">Μεσοποταμία</span>) МЭӨ 3-р мянганд&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%91%D0%BB_%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%BB" title="Соёл иргэншил">соёл иргэншил</a>&nbsp;үүсэн бий болсон ба анхны хүчирхэг, түүхэнд тэмдэглэсэн эзэнт улс нь&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Акад (ийм хуудас байхгүй)">Акад</a>&nbsp;байсан. Түүний дараа&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Ассир (ийм хуудас байхгүй)">Ассир</a>,&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BD" title="Вавилон">Вавилоны</a>&nbsp;эзэнт гүрнүүд ноёлж байсан. Ассир, Вавилон нь зэрэгцэн оршиж түүхэн цаг хугацааны үеүдэд аль нэг улс нь хүчирхэг болох үедээ нөгөө улсаа эрхшээлдээ оруулдаг байв.</p><h2><span id=".D0.A1.D0.BE.D1.91.D0.BB"></span><span id="Соёл">Соёл</span></h2><p>Хоёр мөрний анхны бичиг үсэг нь шавар самбар дээр бичээд хатаадаг байсан юм. Тухайн үеийн түүхэн бичвэрүүд маш хүнд, мөн амархан хагарч гэмтдэг, он цагийн элэгдэл даахдаа муу, зөөвөрлөхөд хэцүү. 2004 онд Ирак уруу Америкчууд довтлох үед Иракийн нийслэл&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D0%B4" title="Багдад">Багдад</a>&nbsp;хотын музейгээс эртний Ассир, Вавилоны үеийн түүхэн дурсгалт үнэт бүтээлүүд олноор алга болж хар захын наймаачдаар дамлан худалдагдсан нь харамсалтай зүйл болсон.</p><h3><span id=".D0.9E.D0.B4.D0.BE.D0.BD_.D0.BE.D1.80.D0.BE.D0.BD_.D1.81.D1.83.D0.B4.D0.BB.D0.B0.D0.BB.2C_.D0.B7.D1.83.D1.80.D1.85.D0.B0.D0.B9"></span><span id="Одон_орон_судлал,_зурхай">Одон орон судлал, зурхай</span></h3><p>Эртний хоёр мөрний улсад одон зурхай, одон орон судлал хөгжсөн ба&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%95%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%82" title="Эртний Египет">эртний Египетийн</a>&nbsp;зурхай судлалаас ялгаатай нь вавилончууд бүх гараг ертөнцийг шүтэж, гараг бүр тодорхой нэгэн&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD" title="Бурхан">бурханд</a>&nbsp;харьялагдаж түүний нэрээр нэрлэгдэж байгаа гэдэгт итгэдэг байжээ. Эртний Ассир, Вавилонд "септенер" гэдэг сонгодог систем бий. Энэ системд тэр үед мэдэгдэж байсан 5 гараг эрхэс ордог ба эдгээр нь өнөөг хүртэл зурхай судлалд ашигладаг. Эртний Египетэд хөдөлгөөнгүй оддыг судалдаг байсан бол харин Ассир, Вавилонд хөдөлгөөнтөй од эрхсүүдийг шинжилж, утга учрыг судалдаг байсан. Тэдгээрийн хоорондын хөдөлгөөнийг харьцуулах ба гараг эрхсийн байрлал нь 12 ордыг маш нарийн систем солбилцлыг тодорхойлох шаардлага гарсан юм. Ийнхүү гараг эрхсийн зурхай судлал үүссэн ба гараг эрхсийн өөрсдийн жинхэнэ байрлал нөлөө хүмүүст хэлмэрчилж хувь тавилан, хүний ирээдүйг харахад тусалдаг гэж үздэг байжээ.</p></div></div></div><br></b></p>