<p><p><b><span lang="MN">Хүрэх
үр дүн.</span></b><span lang="MN">
Бүхэл коэффициенттэй алгебрийн илэрхийллийг хувиргах, хялбарчлах,&nbsp; тоон утгыг олох, шугаман тэгшитгэл зохиох,
бодох, шалгах,&nbsp; үр дүнг тайлбарлах
чадвартай болно. </span></p>

<table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" width="624">
 <tbody><tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Суралцахуйн
  зорилт</span></b></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Суралцахуйн
  үйл ажиллагаа</span></b></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Хэрэглэгдэхүүн</span></b></p>
  </td>
 </tr>
 <tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b>7.</b><b><span lang="MN">5а.</span></b><span lang="MN"> Алгебрийн илэрхийлэл зохиох, &nbsp;төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэх </span></p>
  <p><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 1.</span></b><span lang="MN"> <i>Үгэн
  илэрхийллийг алгебрийн илэрхийлэл болгон бичих</i></span></p>
  <p><span lang="MN">Өмнөх
  ангид судалсан алгебрийн шугаман илрэхийлэл зохиох чадварыг бататгана.</span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 1.</span></b><span lang="MN">Тоо санав. Санасан тоон дээр санасан
  тоогоо нэмээд бас нэгийг нэмжээ. Гэдэг өгүүлбэрийг 
   
   
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
   
   
   
  
   
  &nbsp;гэж бичээд,
  түүнийгээ эмхэтгэх 
   
  &nbsp;&nbsp;чадвараа
  бататгах.<b> </b></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 2. </span></b><span lang="MN">&nbsp;</span><i><span lang="MN">Алгебрийн илэрхийлэл зохиох, </span></i><span lang="MN">төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэх</span></p>
  <p><span lang="MN">Ахуй,
  амьдралд хэрэглэгддэг жишээн дээр суурилан алгебрийн илэрхийлэл
  зохионо.Тухайлбал, дүрсийн периметр олох, куб, ТӨП-ийн гадаргуун талбай
  олох&nbsp; гэх мэт илэрхийлэл зохиож,
  хялбарчлах гэх мэт. Коэффициентүүд нь бүхэл тоонууд байна.</span></p>
  <p><b><i><span lang="MN">Багшийн анхаарах зүйл.</span></i></b><i><span lang="MN"> 6 дугаар ангид алгебрийн шугаман илэрхийлэл зохиох
  чадварыг бататгаад 7 дугаар ангид квадрат, куб зэрэг оролцсон илэрхийлэл
  зохиож, төсөөтэй гишүүдийг эмхэтгэхэд анхаарна.</span></i></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><span lang="MN">Сурах бичиг:</span></p>
  <p><span lang="MN">“Математик
  VII”,<br>
  Хуудас 15 – 16, 18 - 19</span></p>
  </td>
 </tr>
 <tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">7.5б.</span></b><span lang="MN"> Натурал илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг&nbsp;
  мэдэх, хэрэглэх</span></p>
  <p><b><span lang="MN">7.5в.</span></b><span lang="MN"> Нэг гишүүнт ба олон гишүүнтийг таних, н</span><span lang="MN">эг
  гишүүнтүүдийг үржүүлэх, хуваах </span><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  <p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 1.</span></b><span lang="MN"> <i>Натурал
  илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг мэдэх, хэрэглэх</i></span></p>
  <p><span lang="MN">Ижил
  суурьтай зэргүүдийг үржүүлж, хуваах, зэргийг зэрэг дэвшүүлэх чанарыг авч
  үзнэ. </span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 2</span></b><span lang="MN">. Зэрэг хэлбэрт бич.</span></p>
  <p><span lang="MN">а.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; б.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; в.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN"></span></p>
  <p><span lang="MN">г. </span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; д.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; е.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN"></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 2. </span></b><i><span lang="MN">Нэг гишүүнт ба олон гишүүнтийг таних</span></i></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 3.</span></b><span lang="MN"> Аль нь нэг гишүүнт, аль нь олон гишүүнт вэ?</span></p>
  <p><span lang="MN">а.&nbsp; </span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; б.&nbsp;
  5m&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; в.4</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; г.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN"></span></p>
  <p><span lang="MN">д.&nbsp; </span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; е.&nbsp;
  </span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ж.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; з.</span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN"></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 3. </span></b><i><span lang="MN">Н</span></i><i><span lang="MN">эг
  гишүүнтүүдийг үржүүлэх, хуваах</span></i><span lang="MN"> </span><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 4.</span></b><span lang="MN"> Үйлдлийг гүйцэтгэ. </span></p>
  <p><span lang="MN">а. </span>
   
  <span lang="MN">&nbsp;б.&nbsp;&nbsp; </span>
   
  <span lang="MN"></span></p>
  <p><b><i><span lang="MN">Багшийн анхаарах зүйл. </span></i></b><i><span lang="MN">Энэ сэдвийг судалснаар нэг гишүүнтийг нэг гишүүнтээр
  үржүүлж, хувааж, олон гишүүнт, нэг гишүүнтийг ялган таньж чаддаг болно.</span></i></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><i><span lang="MN">Зэргийн чанаруудын үзүүлэн</span></i></p>
  <p><i><span lang="MN">&nbsp;</span></i></p>
  <p><i><span lang="MN">&nbsp;</span></i></p>
  <p><span lang="MN">Сурах бичиг:</span></p>
  <p><span lang="MN">“Математик
  </span>VII<span lang="MN">”</span>,<br>
  <span lang="MN">Хуудас
  17 – 18, 20<i></i></span></p>
  <p><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  </td>
 </tr>
 <tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b>7.</b><b><span lang="MN">5г.</span></b><span lang="MN">&nbsp;
  Хялбар томьёо зохиох,
  хэрэглэх</span></p>
  <p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 1.</span></b><span lang="MN"> <i>Хялбар томьёо зохиох</i></span><b><span lang="MN"></span></b></p>
  <p><span lang="MN">Excel программ ашиглан нэг нэгжийг нөгөөд шилжүүлэх
  томьёо зохиох<i> </i>боломжтой.<i></i></span></p>
  <p><span lang="MN">Үүний тулд багш
  өөрөө хоёр багана, тухайлбал С ба D баганыг сонгон аваад тэдгээрт тэнцүү тоон
  утгууд бичнэ. Гэхдээ хоёр багана дахь утгууд хялбар томьёогоор холбогдсон
  байх хэрэгтэй. Тэр холбоо хамаарлыг сурагчид олж томьёогоор илэрхийлнэ. </span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 5.</span></b><span lang="MN"> Зураг дээрх&nbsp; D багана дахь өгөгдлүүд С баганын харгалзах
  өгөгдлүүдээс 3 дахин их байгааг олж хараад D=3C эсвэл С=D/3 томьёогоор
  холбогдож байна гэж дүгнэлт гаргана. </span>
   
  <span lang="MN"></span></p>
  <p><!--[if !supportLists]--><span lang="MN">-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
  </span><!--[endif]--><span lang="MN">Сурагчдаар Ехеl программ ашиглан
  хүснэгтэд буй өгөгдлүүдийн дундаж олох томьёо эсвэл нийлбэр олох томьёог
  өөрсдөөр нь бичүүлж, дараа нь компьютерээр &nbsp;хариуг нь тулгахад сонирхолтой байдаг.</span></p>
  <p><!--[if !supportLists]--><span lang="MN">-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
  </span><!--[endif]--><span lang="MN">Хариу нь дандаа нэг ижил тоо гардаг
  томьёо бичээд сурагчдаар шалтгааныг нь олуулах даалгавар өгч болно. </span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 6.</span></b><span lang="MN"> </span><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><span lang="MN">&nbsp;г.м. </span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 2.</span></b><span lang="MN"> </span><i><span lang="MN">Томьёо хэрэглэх</span></i><span lang="MN"></span></p>
  <p><span lang="MN">Сурагчдаар математикийн болон бусад хичээлд
  хэрэглэгддэг, мэддэг томьёонуудыг нь хэлүүлж, самбарт бичээд аль нэг
  хэмжигдэхүүнийг&nbsp; олуулж болно.</span></p>
  <p><b><i><span lang="MN">Багшийн анхаарах зүйл. </span></i></b><i><span lang="MN">Сурагчдын сайн мэддэг хоёр хэмжигдэхүүний холбоо
  хамаарлыг харуулсан томьёог хэрэглэх, эсвэл их нэгжийг багад, бага нэгжийг
  ихэд шилжүүлэх.<b> </b>Холбогдох томьёог
  тухайн өдрийн ханшаар өгөөд валют солилцох дасгал ажиллуулж болно. Төгрөгөөс
  рубльд, рублээс долларт, буцаагаад төгрөгт гэх мэт.<b> </b>Томьёонд утга орлуулахдаа үйлдлийн дарааллыг сэргээн сануулна.<b> </b>Дүрсийн талбай, периметр, гадаргуун
  талбай, эзлэхүүн олох томьёонуудыг дүрс ба биетүүд дээр хэмжилт хийлгэж,
  дараа нь утгыг тооцоолж олбол&nbsp; илүү үр
  өгөөжтэй.<b></b></span></i></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><i><span lang="MN">Проектор, компьютер,</span></i></p>
  <p><i><span lang="MN">Excel программ</span></i></p>
  <p><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  <p><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  <p><span lang="MN">Сурах бичиг:</span></p>
  <p><span lang="MN">“Математик
  </span>VII<span lang="MN">”</span>,<br>
  <span lang="MN">Хуудас
  21 - 22</span></p>
  <p><span lang="MN">&nbsp;</span></p>
  </td>
 </tr>
 <tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b>7.</b><b><span lang="MN">5д.</span></b><span lang="MN"> Бүхэл коэфициенттэй алгебрийн илэрхийллийг
  хувиргах, хялбарчлах </span>(<span lang="MN">Нэг гишүүнтээр
  олон гишүүнтийг үржүүлэх, нэг гишүүнтийг хаалтнаас гаргах</span>) <span lang="MN"></span></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа1.&nbsp; </span></b><i><span lang="MN">Нэг гишүүнтийг
  олон гишүүнтээр үржүүлэх</span></i></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 7.</span></b><span lang="MN"> -10x<sup>3</sup>y<sup>2</sup>(2x<sup>2</sup>y-4xy)</span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 2. </span></b><span lang="MN">&nbsp;</span><i><span lang="MN">Нэг гишүүнтийг хаалтнаас гаргах</span></i><span lang="MN"> </span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 8</span></b><span lang="MN">. Ерөнхий үржигдэхүүнийг хаалтнаас
  гарга.</span></p>
  <p><b>
   
  </b><span lang="MN"></span></p>
  <p><b><i><span lang="MN">Багшийн
  анхаарах зүйл. </span></i></b><i><span lang="MN"></span></i></p>
  <p><i><span lang="MN">Натурал илтгэгчтэй зэргийн чанаруудыг
  хэрэглэн нэг гишүүнтийг олон гишүүнтээр үржүүлэх болон үүний урвуу үйлдэл
  болох ерөнхий үржигдэхүүн хаалтнаас гаргах&nbsp;
  чадвар зэмшүүлэхэд анхаарна</span></i><b><span lang="MN"></span></b></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><i><span lang="MN">Ахисан түвшний сурагчдад зориулсан
  нэмэлт даалгавар</span></i></p>
  <p><i><span lang="MN">&nbsp;</span></i></p>
  <p><span lang="MN">Сурах бичиг:</span></p>
  <p><span lang="MN">“Математик
  VII”,<br>
  Хуудас 22 – 23, 24<i></i></span></p>
  </td>
 </tr>
 <tr>
  <td width="113" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">7.5е.</span></b><span lang="MN"> Шийд нь бүхэл тоо байх&nbsp; шугаман
  тэгшитгэл зохиох<b>,</b> бодох<b></b></span></p>
  </td>
  <td width="387" valign="top">
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 1.</span></b><span lang="MN"> <i>Тэнцэтгэлийн
  чанар хэрэглэн төрөл бүрийн шугаман тэгшитгэл бодох</i></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 9.</span></b><span lang="MN"> Тэгшитгэл бод.</span></p>
  <p>
   
  <span lang="MN"></span></p>
  <p>
   
  <span lang="MN"></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Үйл ажиллагаа 2. </span></b><span lang="MN">&nbsp;<i>Өгүүлбэртэй
  бодлогыг тэгшитгэл зохиож бодох, шийдийг шалгах</i></span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ</span></b><b><span lang="MN"> 10.</span></b><span lang="MN"> Тэгшитгэл зохиож бод.&nbsp;&nbsp; </span></p>
  <p><span lang="MN">Эртний
  гайхамшигт математикч Диофантын булшин дээр ийм нэг бичээс байдаг гэнэ. “Жуулчаан!
  Энд Диофантын чандар бий. Түүний амьдралын үе хэчнээн урт байсныг тоо
  харуулна. Түүний амьдралын зургааны нэг нь хүүхэд ахуй сайхан цаг байлаа.
  Амьдралын арван хоёрны нэг нь өтгөн сахалд баригдсан үе байв. Амьдралынхаа
  долооны нэгийг гэрлэсэн боловч хүүхэдгүй өнгөрөөлөө. Таван жил өнгөрөхөд
  анхных нь сайхан хүү төрж түүнийг баярлууллаа. Харамсалтай нь тэр хүү газар
  дэлхий дээр эцгийнхээ насны талыг наслах хувь тавилантай байжээ. Хүүгээ
  алдсанаас хойш дөрвөн жил болоод гүн уйтгарт дарагдсан өвгөн ертөнцийн мөнх
  бусын хувирлыг үзүүллээ.” Диофант хэд насалсан бэ?</span></p>
  <p><b><span lang="MN">Жишээ 11</span></b><span lang="MN">. Хүснэгтийг ажиглаж тайлбарла. </span></p>
  <table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" width="347">
   <tbody><tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><b><span lang="MN">Өгүүлбэр</span></b></p>
    </td>
    <td width="234" valign="top">
    <p><b><span lang="MN">Алгебрийн хэл дээр</span></b></p>
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><span lang="MN">Худалдаачин хэдэн фунттэй байжээ.</span></p>
    </td>
    <td width="234">
    <p align="center"><span lang="MN">
     
    </span><span lang="MN"></span></p>
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><span lang="MN">Тэр эхний сард 100 фунт зарцуулжээ.</span></p>
    </td>
    <td width="234">
    <p align="center"><span lang="MN">
     
    </span><span lang="MN"></span></p>
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><span lang="MN">Үлдсэн мөнгөн дээрээ түүний гуравны нэгтэй тэнцэх
    ашиг олов.</span></p>
    </td>
    <td width="234">
    <p align="center"><span lang="MN">
     
    </span><span lang="MN"></span></p>
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><span lang="MN">Дараа сард тэр бас 100 фунт зарцуулав.</span></p>
    </td>
    <td width="234">
    <p align="center"><span lang="MN">
     
    </span><span lang="MN"></span></p>
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td width="113" valign="top">
    <p><span lang="MN">Ингээд тэр анх байснаасаа 1.2 дахин их фунттэй үлдэв.</span></p>
    </td>
    <td width="234">
    <p align="center"><span lang="MN">
     
    </span><span lang="MN"></span></p>
    </td>
   </tr>
  </tbody></table>
  <p><b><i><span lang="MN">Багшийн анхаарах зүйл. </span></i></b><i><span lang="MN">7 дугаар ангид бүхэл коэффициенттэй, хаалт агуулсан ба
  агуулаагүй, хасах ба нэмэх тэмдэгтэй хаалт задлах, </span></i><!--[if !msEquation]-->
   
  <!--[endif]--><i><span lang="MN">&nbsp;нь тэнцүүгийн нэг талд ба хоёр талд
  орших&nbsp; шугаман тэгшитгэлүүдийг
  тэнцэтгэлийн чанар ашиглаж бодох чадвартай болно.</span></i></p>
  </td>
  <td width="123" valign="top">
  <p><span lang="MN">Сурах бичиг:</span></p>
  <p><span lang="MN">“Математик
  VII”,<br>
  Хуудас 65 – 69, 71</span></p>
  </td>
 </tr>
</tbody></table>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p>

<p><b><span lang="MN">&nbsp;</span></b></p><br></p>