<p><p><b>Хүйтэн дайн</b>&nbsp;гэдэг нь&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D1%85%D0%BE%D1%91%D1%80%D0%B4%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BD" title="Дэлхийн хоёрдугаар дайн">дэлхийн хоёрдугаар дайны</a>&nbsp;үеэс эхтэй, дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа үргэлжилсэн олон улсын улс төрийн үйл явц бөгөөд энэ нь&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%A5%D0%A3" title="ЗХУ">ЗХУ</a>-ын тэргүүлсэн социалист систем,&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%9D%D0%A3" title="АНУ">АНУ</a>&nbsp;тэргүүтэй капиталист системийн хоорондын үзэл суртлын зөрчилдөөн байв. Хүйтэн дайныг 1940-өөд оны дунд үеэс эхлэн, ЗХУ-ыг задартал 1990-ээд оны эхэн үеийг хүртэл үргэлжилсэн гэж үздэг.</p><p>Хүйтэн дайн гэж нэрлэх болсон нь энэ дайн нь өмнөх цаг үеүд шиг талууд нь шууд хоорондоо зэвсэг барин нүүр тулан дайтахгүй харин өөр арга замаар, цэргийн эвсэл байгуулж, тагнуул, үзэл суртлын тэмцэл өрнүүлэх замаар тулалдан, зөрчилдөн тэмцэлдсэнээс ийн нэрлэх болжээ. Хэдийгээр ЗХУ болон холбоотны улс орнууд хоорондоо улс төрийн хүрээнд тохиролцон&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD" title="Нацист Герман">нацист Германы</a>&nbsp;эсрэг дэлхийн хоёрдугаар дайнд хамтран тэмцсэн ч тэдний хооронд үзэл суртлын том зөрчил байгаа нь дайн дуусах дөхөх тусам улам бүр тодорхой болж байв. Энэ нь дайн дууссаны дараа улам бүр ил гарч ирсэн.</p><p>Хүйтэн дайны үед олон улсын нөхцөл байдал зарим үед ихэд хурцдан зарим үед тайвшран харьцангуй энхийн байдалтай болж байв. Тухайлбал 1948-1949 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%B1%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%82&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Берлиний бүслэлт (ийм хуудас байхгүй)">Берлиний бүслэлт</a>, 1950-1953 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BD" title="Солонгосын дайн">Солонгосын дайн</a>, 1961 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D1%8F%D0%BC%D1%80%D0%B0%D0%BB&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Берлиний хямрал (ийм хуудас байхгүй)">Берлиний хямрал</a>, 1959-1975 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BD" title="Вьетнамын дайн">Вьетнамын дайн</a>, 1979-1989 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BD&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Афганистаны дайн (ийм хуудас байхгүй)">Афганистаны дайн</a>, 1962 оны&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%83%D0%B1%D1%8B%D0%BD_%D0%BF%D1%83%D1%83%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D1%85%D1%8F%D0%BC%D1%80%D0%B0%D0%BB&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Кубын пуужингийн хямрал (ийм хуудас байхгүй)">Кубын пуужингийн хямрал</a>&nbsp;зэрэг нь хүйтэн дайны үеийн халуун цэгүүд болж байв. Хүйтэн дайны үед их гүрнүүд хоорондоо шууд нүүр тулан байлдахгүй байсан нь тэдгээрийн цөмийн зэвсгийн хүчин чадавх, хэрвээ&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A6%D3%A9%D0%BC%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BD&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Цөмийн дайн (ийм хуудас байхгүй)">цөмийн дайн</a>&nbsp;болбол тэндээс ялагч үлдэхгүй тухай цөмийн дайны онол зэргээс болж байв. 1980-аад оны сүүл үеэс хүйтэн дайны уур амьсгал харьцангуй зөөлөрсөн.&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%B2&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Михайл Горбачев (ийм хуудас байхгүй)">Михайл Горбачев</a>&nbsp;ЗХУ-д өөрчлөлт шинэчлэлт, ил тод байдал өрнүүлж эхэлсэн ба ЗХУ&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/1991" title="1991">1991</a>&nbsp;онд задарснаар хүйтэн дайн төгсгөл болсон. ЗХУ оршин тогтнож байсан жилүүдэд&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%97%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%BB%D1%82%D0%B6%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D1%85&amp;action=edit&amp;redlink=1" title="Зөвлөлтжүүлэх (ийм хуудас байхгүй)">зөвлөлтжүүлэх</a>&nbsp;үзэл суртал болон&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC" title="Социализм">социализмын</a>&nbsp;нөлөө, стратегийн зорилгын үүднээс&nbsp;<a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%BB%D1%82%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D0%B7%D1%8D%D0%B2%D1%81%D1%8D%D0%B3%D1%82_%D1%85%D2%AF%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%86%D1%8D%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%83%D0%B4_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B4" title="Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний цэргийн ангиуд монголд">зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний цэргийн ангиуд монголд</a>&nbsp;удаа дараа байрлаж байсан байна.</p><br></p>